Zeist,
27
maart
2017
|
15:34
Europe/Amsterdam

Brexit Blues

Blog Coen van de Laar, Sr. Investment Strategist

The Government has announced its intention to invoke Article 50 on Wednesday 29 March 2017.

Zo maakte de Britse regering bekend dat eind maart de Brexit officieel in gang wordt gezet. Daarmee wordt het laatste restje twijfel of het Verenigd Koninkrijk daadwerkelijk de Europese Unie (EU) gaat verlaten weggenomen. Nu begint het echte werk, de belangrijke en moeilijke scheidingsonderhandelingen tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU.

Brexit niet bepalend voor het sentiment op de financiële markten

Nu ga ik het hier eens niet hebben over de ‘desastreuze gevolgen’ van de Brexit voor het Verenigd Koninkrijk. Deze opinie wordt al genoeg geventileerd in de pers. Ik wil hier echter ook niet gaan beweren dat de Britse economie de wind in de zeilen krijgt door de EU de rug toe te keren. De (langetermijn)effecten van de Brexit zijn immers pas echt te schatten als er duidelijkheid bestaat over hoe de toekomstige relatie er uit gaat zien. Voor het sentiment op de wereldwijde financiële markten zijn de Brexit-onderhandelingen ook niet bepalend. Natuurlijk kunnen de onderhandelingen, net als destijds bij het referendum, voor extra volatiliteit zorgen. De ontwikkeling van de wereldeconomie en bijvoorbeeld het beleid van de Amerikaanse centrale bank zullen echter een veel grotere impact hebben op de financiële markten. Het zijn dan ook vooral het Britse pond en de Britse vermogenstitels die gevoelig zijn voor de onderhandelingen.

Onderhandelingen toch van cruciaal belang

Dit neemt niet weg dat de onderhandelingen tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk van groot belang zijn. Niet alleen voor het Verenigd Koninkrijk, maar ook voor de EU. Het is immers voor het eerst dat een land de EU de rug toekeert. De manier waarop de onderhandelingen verlopen en het uiteindelijke onderhandelingsresultaat kunnen de komende decennia een grote invloed hebben op het politieke klimaat in Europa. Niet alleen bepaalt het de verhoudingen tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk, het kan ook een blauwdruk vormen voor het eventuele vertrek van andere landen uit de EU.

Teleurstellende opstelling van de EU

De opstelling van de EU, zoals we die tot nu hebben gezien, is daarom teleurstellend. De EU reageert niet vanuit de eigen kracht, maar vooral vanuit angst. Tijdens de Brexit-campagne werden vooral doemscenario’s geschetst. De stem voor de Brexit zou het Verenigd Koninkrijk in chaos storten en zou zelfs de vrede in Europa op het spel zetten. Blijkbaar had zelfs de EU weinig positiefs te melden over de voordelen van het EU-lidmaatschap. Na de keuze voor de Brexit, is de toon niet veel veranderd. Men lijkt vooral bevreesd voor de precedentwerking die het Britse vertrek schept. Als de Britten buiten de EU floreren, kan dat wel eens de doodsteek zijn voor de het Europese project. Rancune en de roep om ‘de Britten te straffen’ hebben dan ook de overhand. Het EU-mantra van vrijhandel als een win-winsituatie voor alle betrokken partijen is op het Verenigd Koninkrijk niet meer van toepassing. Ook wil Brussel de Britten een rekening van €60 miljard voorschotelen voor ‘toegezegde verplichtingen’. Zo stuurt de EU bewust op het verder op scherp zetten van de verhoudingen aan.

Varen zonder kompas

Het is maar de vraag of dit een verstandige opstelling is. In een ideale wereld wordt de beoogde toekomstige relatie met het Verenigd Koninkrijk immers afgestemd op waar we met de EU naar toe willen. Daar zit echter ook het echte probleem. Terwijl de Britten hun keuze hebben gemaakt, blijven de EU-lidstaten hopeloos verdeeld over de toekomst van de EU en de eurozone. In het zogenaamde 5-presidentenplan uit 2015 werd nog vurig gepleit werd voor de ever closer union. Dit was een roadmap naar iets wat sterk lijkt op een federaal Europa. Daarmee heeft dit plan zeker bijgedragen aan de Britse keuze om de EU te verlaten. Zoals zoveel plannen van de EU, is echter ook het 5-presidentenplan weer in de ijskast verdwenen. Momenteel schermt de EU in een nieuwe White paper met verschillende toekomstscenario’s, variërend van terug naar de basis (alleen de interne markt), doormodderen op de huidige weg, een Europa van twee snelheden tot een federaal Europa. De lidstaten moeten nu een keuze maken. Het lijkt echter zo goed als uitgesloten dat alle EU-lidstaten op één lijn komen te zitten. De kans is dus groot dat de EU de toekomst in vaart zonder kompas.

Brexit kan de Europese integratie ook bevorderen

De meest eenvoudige en voor de hand liggende optie is dat de EU op de huidige weg ‘doormoddert’. Het is echter beter om nu wel duidelijke keuzes te maken. Dit kan eenvoudiger worden als de EU de lidstaten die twijfelen aan ‘meer integratie’ een goed alternatief biedt. Met Brexit heeft de EU hiervoor een potentieel nuttig praktijkvoorbeeld. De uitdaging is een overeenkomst te sluiten die beide partijen perspectief biedt. De Brexit kan zo een blauwdruk worden voor een Europa met twee snelheden. Dit zal uiteraard niet eenvoudig zijn, vooral als er nog andere eurolanden bijkomen die een stap terug willen zetten. Een strafexercitie van de EU tegen de Britten laat zich niet makkelijk omzetten in een win-winsituatie. Niet verstandig! Dat geldt ook voor doormodderen en hopen dat het op termijn goed komt. Dat is voor Europa een gevaarlijkere optie dan nu keuzes maken.

Dit artikel is geen beleggingsaanbeveling, geen beleggingsadvies en ook geen aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument.