Zeist,
22
november
2017
|
13:00
Europe/Amsterdam

Chi dorme non piglia pesci

Blog Eline ten Bosch, Portfolio Analist Sovereign Fixed Income

Pizza eten bij het tentje om de hoek, de verse pasta van de chef-kok van het hotel en elk weekend weer nieuwe straatjes ontdekken. Zomaar een greep uit mijn favoriete herinneringen van mijn half jaar in Rome. Nu, 6 jaar later, kijk ik niet alleen door een hospitality maar ook door een financiële bril naar Italië. Zo weet ik bijvoorbeeld dat de economische groei 1,5% was in het tweede kwartaal van dit jaar en dat de inflatie voor 2017 ook op 1,5% ligt. Ik weet echter ook dat Italië niet sterk is in het behouden en tevreden stellen van eigen talenten. Dit zal zichtbaar worden in de uitslag van de komende verkiezingen en daarnaast gaat het grote gevolgen hebben voor de huidige groei van de economie.


Een inefficiënte mercato

Het World Economic Forum publiceert elk jaar de ‘Global Competitiveness Index’. In deze index bestuderen zij elk land op verschillende factoren zoals gezondheidszorg, onderwijs, technologische innovatie en infrastructuur. Zij kijken ook naar de efficiëntie van de arbeidsmarkt. Dit is waar de schoen wringt voor Italië. De afgelopen jaren heeft de overheid geprobeerd de flexibiliteit van de arbeidsmarkt te verbeteren. De ontslagbescherming was bijvoorbeeld erg hoog en bood vooral voordelen voor Italianen met vaste contracten. Dit weerhield bedrijven ervan om onproductieve werknemers te ontslaan en nieuwe krachten aan te nemen. Die bescherming is daarom ingeperkt en bedrijven worden nu gecompenseerd in de wervingskosten naar nieuwe arbeidskrachten. Deze maatregelen hebben echter nog niet tot een efficiëntere arbeidsmarkt geleid. Vooral de jongere generatie merkt nog weinig van de veranderingen. Met een werkloosheid van 38 procent profiteren zij minimaal van de economische vooruitgang.
 

Invloed op de elezione

De jongeren zijn ontevreden en op zoek naar verandering. In de opkomende verkiezingen kan dit leiden tot veel stemmen voor een anti-establishment partij. De vraag is nu; wat is de anti-establishment stem? Matteo Renzi, de partijleider van de Democratische partij, was tijdens de verkiezingen in 2013 erg populair onder de jongeren. Hij was anders, jong en wilde het politieke systeem in Italië veranderen. Maar toen hij als premier afgelopen jaar dat systeem probeerde te veranderen met zijn referendum, stemde de jongeren massaal tegen hem. Premier van het land zijn maakt je namelijk onderdeel van de establishment. De anti-establishment stem in Italië is momenteel een stem voor de Vijfsterrenbeweging. Deze partij wordt gekenmerkt door zijn euro sceptische en populistische ideologie onder leiding van voormalig komiek Beppe Grillo. Het is dan ook niet verrassend dat in de peilingen de anti-establishment Vijfsterrenbeweging de populairste partij is onder de 18-34 jarigen. De opkomstpercentages van jongeren zijn in Europa erg laag. In mijn vorige blog over de Franse verkiezingen was dit een belangrijke aspect waardoor Le Pen de verkiezingen niet zou winnen. In Italië zijn deze opkomstpercentages van jongeren echter indrukwekkend hoog. In 2013 kwam meer dan 75% van de jongeren tussen 18 en 30 jaar opdagen om te stemmen. De komiek kan dus wel wat stemmen verwachten!
 

Andiamo!

In de zoektocht naar verandering blijkt echter ook dat jonge Italianen massaal naar het buitenland vertrekken. Fondazione Migrantes rapporteerde afgelopen jaar dat in 2015 in totaal 110.000 Italianen naar het buitenland vertrokken. Dit was een stijging van 6,2 procent ten opzichte van 2014. De grootste groep daarvan, 36,7 procent, waren jongeren in de leeftijd van 18 tot 34 jaar. In 2016 is er weer een stijging in emigratie gerapporteerd van 3,5 procent en als deze trend doorzet kan dit grote gevolgen hebben voor de economie. Italië is namelijk gekenmerkt door een hoge old-age dependency ratio van ongeveer 35 procent. Dit percentage geeft het ratio aan tussen 65+’ers en de totale beroepsbevolking. Terwijl de bevolking steeds ouder wordt, neemt het geboortecijfer in Italië al jaren geleidelijk af. Dit betekent dat de beroepsbevolking op den duur kleiner en kleiner wordt. Het vertrekken van de jongere generatie gooit olie op het vuur omdat hierdoor de beroepsbevolking nog harder daalt. Dit heeft een negatief effect op het pensioenstelsel in Italië. De pensioenen worden hier namelijk vooral betaald door de werkenden via inkomensbelasting geïnd door de staat. De Italiaanse overheid kan zelf ook niet meer bijdragen, want met een schuldquote van 132 procent zijn de mogelijkheden beperkt.
 

Wie slaapt, vangt geen vissen

Italiaanse jongeren willen ook meeprofiteren van de huidige welvaart en zullen zich laten horen tijdens de komende verkiezingen. De uitslag van deze verkiezingen is erg belangrijk voor de staatsobligatie markt. De markt reageert verschillend bij een overwinning van de Vijfsterrenbeweging dan bijvoorbeeld de Democratische partij. Een belangrijk aspect dat wij daarom in de gaten houden zijn de agenda’s van de politieke partijen. Door de hoge opkomstpercentages van de jongere generatie hebben ze een grote invloed op de verkiezingsuitslag. De partij die actief de jongeren aanspreekt met de juiste standpunten heeft een kans veel stemmen binnen te halen. Het is daarentegen van belang dat de nieuwe regering effectief de inefficiënte arbeidsmarkt aanpakt om verder verlies van kennis en werkenden te beperken. Want met een kleiner wordende beroepsbevolking, een vergrijzende samenleving en een pensioenstelsel dat sterk leunt op een met schuld volgeladen overheid kan de huidige groei gewoonweg niet doorzetten. “Chi dorme non piglia pesci”[1] zei mijn Italiaanse collega altijd en hij heeft gelijk. Luiheid levert niks op en de nieuwe Italiaanse regering moet hard aan de slag.

Dit artikel is geen beleggingsaanbeveling, geen beleggingsadvies en ook geen aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument.

[1] “Letterlijk: wie slaapt, vangt geen vissen. Betekenis: luiheid levert niets op.”